Tasarımda yenilik ve ayırt edici nitelik farklı sorulara cevap verir. Yenilikte, ilgili başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş aynı tasarım araştırılır. Ayırt edici nitelikte ise bilgilenmiş kullanıcı üzerindeki genel izlenim karşılaştırılır. Küçük ayrıntılarla ayrılan görünümler bu ölçütlerle ayrıca incelenir.

Yenilik nedir? Yenilik, tasarımın başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş bir tasarımla aynı olmaması anlamına gelir. Kamuya sunma; fuar, katalog, internet sitesi, sosyal medya paylaşımı veya satış gibi yollarla gerçekleşebilir. Bu nedenle ürünü pazara sürmeden ya da fuarda sergilemeden önce tasarım başvurusunun hazırlanması çoğu durumda daha güvenli bir yoldur.

Ayırt edici nitelik değerlendirmesinde sıradan tüketici yerine bilgilenmiş kullanıcı ölçütü uygulanır. Ürün alanındaki tasarımları tanıyan bu kullanıcının genel izlenimi ve tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alınır. İnceleme, yalnız değiştirilen ayrıntıların sayısını hesaplamaya indirgenemez. Çalışma dosyasında görülen farkları ürünün bütünü içinde açıklamak daha yararlıdır.

Erken açıklamalar başvuru planında ayrıca incelenmelidir. SMK m.57 kapsamındaki bazı açıklamalar için Türkiye’de başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 aylık istisna değerlendirilebilir; bu yalnız tasarımcının kendi açıklamasıyla sınırlı değildir. İzin verilen veya ilişkinin kötüye kullanılmasıyla doğan açıklamalar da hükmün şartlarına göre incelenir. Yurt dışında aynı uygulama bulunduğu varsayılmamalıdır.

Rüçhan (öncelik) hakkı. Türkiye'de veya Paris Sözleşmesi'ne taraf bir ülkede yapılan ilk başvurudan sonra, belirli bir süre içinde yapılan başvurular aynı öncelik tarihine dayanabilir. Tasarımda bu süre 6 aydır. Rüçhan hakkı, ilk başvuru tarihinden sonra başkaları tarafından yapılan benzer başvurular karşısında öncelik sağlar; ancak her ülkede koşullar farklı olabilir.

Başvurudan önce yapılması önerilen kontroller şunlardır:

Tasarımın hangi tarihte ilk kez paylaşıldığını ve nerede yayımlandığını not etmek
Benzer tasarımları tarayarak ortak noktaları ve farkları belirlemek
Tasarımın görsel dosyalarını başvuruya uygun biçimde hazırlamak

Ret riski. Tasarım yeni veya ayırt edici bulunmazsa başvuru reddedilebilir ya da üçüncü kişiler itiraz edebilir. Bu nedenle değerlendirmeyi yalnızca kendi kanaatinize dayandırmak yerine, benzer tasarımlarla karşılaştırmalı bir inceleme yapmak daha sağlıklıdır.

Yeni bir koleksiyon hazırlayan ekip, yalnız en son çizimleri saklamakla yetinmemelidir. İlk eskiz, prototip, revizyon ve yayıma hazırlanan görsel ayrı sürümler olarak tutulabilir. Bir paylaşım listesinde ürünün hangi toplantıda, katalogda veya satış kanalında gösterildiği kaydedilsin. Dışarıdan tasarım hizmeti alındığında, hangi dosyanın teslim edildiğini gösteren yazışmalar da bu listeye bağlansın. Böyle bir kayıt düzeni, kamuya sunma geçmişinin sonradan hatırlamaya dayanmasını azaltır. Ön araştırmada bulunan benzer görsellerle kendi geliştirme tarihlerinin karıştırılmaması için iki arşivi ayrı tutmak da yararlıdır.

Tasarımınızın şartları karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek için tasarım tescili hizmet sayfamıza (/tr/hizmetler/tasarim-tescili) bakabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanıza özel değerlendirme için vekilimize danışın.

Tasarımda Yenilik ve Ayırt Edici Nitelik